Tajemnica dworcowego zegara

Waży średnio 30 kg i wisi na każdym z ponad 600 dworców kolejowych w kraju. Jest tak słynny, że jako dzieło sztuki wystawiono go nawet w nowojorskim muzeum sztuki nowoczesnej. Mowa o kultowym zegarze szwajcarskich kolei SBB.

Idealnie okrągły, czarno-biały, z kreskami zamiast cyfr. Minimalistyczny. Wyróżnia go charakterystyczny czerwony sekundnik, który nigdy nie odmierza pełnej minuty.

sbb-uhr

Fot. SBB

Historia zegara sięga lat 40. XX wieku, kiedy to Hans Hilfiker, inżynier elektryk, pracownik szwajcarskich kolei otrzymał zadanie ujednolicenia systemu odmierzania czasu na dworcach i zaprojektował zegar, który miał się stać symbolem SBB i szwajcarskiej punktualności. Inspiracją dla czasomierza był ponoć dysk sygnalizujący odjazd pociągu, używany przez maszynistów. Czerwona wskazówka sekundnika została dodana dopiero w 1955 roku.

Licencję na produkcję dworcowych zegarów według projektu Hilfikera otrzymała firma Moser-Baer, która produkuje je do dzisiaj. Siedziba firmy znajduje się w niewielkiej miejscowości Sumiswald w dolinie Emmental. Stamtąd gotowe zegary trafiają na setki dworców w całym kraju. W zależności od wielkości ważą od 20 do 50 kg, a każdy składa się z 15 części. Jak powstaje najsłynniejszy zegar w Szwajcarii, zobaczycie na filmiku.

W połowie ubiegłego stulecia największym wyzwaniem dla kolei była synchronizacja wszystkich zegarów odmierzających czas na dworcach. W tym celu stworzono tzw. master clock, czyli zegar główny, który znajdował się w Zurychu i co minutę nadawał sygnał do wszystkich urządzeń w kraju, zapewniając punktualny i bezpieczny ruch pociągów. Aby przy ówczesnej technologii było to możliwe, czerwona wskazówka sekundnika każdego z dworcowych zegarów musiała „zatrzymać się” na godzinie 12, ucinając nieco z każdej minuty po to, aby przyjąć sygnał z centrali. Następnie czarna wskazówka minutnika przeskakiwała z charakterystycznym dźwiękiem na kolejną kreskę zegarowej tarczy.

Dzisiaj taki mechanizm oczywiście nie jest już potrzebny, ale dla zachowania tradycji, Szwajcarzy wciąż „oszukują czas”, a dworcowe zegary odmierzają minutę w 58 i pół sekundy, sprawiając wrażenie, jakby na chwilę czas stanął w miejscu.

Zegar SBB z charakterystycznym wyglądem stał się wzorem dla dworcowych czasomierzy w całej Europie, symbolem szwajcarskiej punktualności, klasykiem współczesnego wzornictwa i kurą znoszącą złote jajka.

THEM, UHR, BAHNHOFHALLE, REISENDE, TREFFPUNKT, UHREN

Miejsce spotkań pod zegarem na dworcu głównym w Zurychu. Fot. tageswoche.ch

Jako przykład szwajcarskiej sztuki użytkowej wystawiono go m.in. w Muzeum Designu w Londynie i w MoMA w Nowym Jorku. Za licencję na używanie tarczy zegara na swoich telefonach i tabletach firma Apple zapłaciła SBB 20 mln franków, a zuryski producent zegarków Mondaine sprzedaje replikę kultowego dworcowego czasomierza w wersji mini na rękę i większej do powieszenia na ścianie. Niektóre modele odtwarzają nawet tradycyjny mechanizm „stop2go” z zatrzymującą się wskazówką. Cena: od 170 CHF wzwyż. Ciekawostka: z zegarkiem SBB na ręce, wejdziemy za darmo do londyńskiego Muzeum Designu.

Dzisiaj dworcowy zegar jest elementem narodowej tożsamości i flagowym towarem eksportowym Szwajcarii. W 2003 roku znalazł się wśród stu zegarów podarowanych miastu St. Petersburg na 300. urodziny. Zegar otrzymała od Szwajcarii również Norwegia jako prezent z okazji stulecia niepodległości.

Gdybyście mieli ochotę zobaczyć największy dworcowy zegar na świecie, wystarczy, że odwiedzicie stację kolejową Bern Wankdorf. To tam, przed główną siedzibą SBB, podziwiać można tarczę zegara o średnicy siedmiu metrów. Atrakcja kosztowała szwajcarskie koleje, bagatela, 700 tysięcy franków.

1969121_pic_970x641

Największy zegar dworcowy na świecie. Fot. bernerzeitung.ch


Źródła:

https://news.sbb.ch/artikel/82722/der-zeit-voraus

https://tageswoche.ch/allgemein/kultwerk-51-sbb-bahnhofsuhr/

https://www.eda.admin.ch/aboutswitzerland/de/home/dossiers/einleitung—schweizer-uhren/spezielle-uhren–schweizer-bahnhofsuhr.html

https://www.20min.ch/finance/news/story/Diese-SBB-Uhr-kostet-700-000-Franken-13517487

https://ch.mondaine.com

Brocki! Co kryją szwajcarskie second handy

Początki emigracji dzielą się zazwyczaj na dwie fazy. Pierwsza to stan zachwytu, kiedy wszystko, co nowe wydaje nam się lepsze niż to, co znane z kraju, z którego przybyliśmy. Trwa jest bardziej zielona, sąsiedzi milsi, nawet autobusy się nie spóźniają. W fazie drugiej, kiedy codzienność staje się coraz bardziej zwykła, zaczynamy powoli dostrzegać minusy: sympatyczna sąsiadka okazuje się ciekawską plotkarą, autobus może i się nie spóźnia, ale za to bilety są drogie, sterylność chodników, która tak nam się przecież podobała, teraz tylko wkurza. I w ogóle to w Polsce jest jakoś tak bardziej swojsko :)

Im dłużej mieszkam w Szwajcarii, tym bardziej wydaje mi się, że przerabiam scenariusz odwrócony. Na początku wszystko było nie tak: bariera językowa oznaczała irytujący brak samodzielności, codzienność wypełniała walka z urzędami i bezskuteczne poszukiwania pracy, w dodatku wszystko było drogie, a ludzie naokoło wydawali się mało pomocni. Mniej więcej po pół roku stresu, postanowiłam odpuścić. Skoro już tu jestem i nic nie mogę zmienić, jedyne, co mi pozostaje to się dostosować, zaakceptować inne procedury, zwyczaje, jak najszybciej nauczyć się języka i korzystać z życia na tyle, na ile się da. A przede wszystkim odkrywać nowe!

Dlaczego tekst jest o second handach? Bo to właśnie jedno z moich niedawnych odkryć, a także coś, co zmieniło nieco moje postrzeganie Szwajcarii, jako miejsca, gdzie bez wielkich pieniędzy nie da się ciekawie żyć.

Każdy expat, któremu przyszło urządzać się w Szwajcarii, wie, że przede wszystkim jest to bardzo drogie. Mieszkania, które wynajmujemy, trzeba zazwyczaj samodzielnie umeblować, a przecież nie da się wszystkiego przywieźć z Polski. W Szwajcarii znajdziemy oczywiście pełno sklepów z designerskimi meblami najwyższej jakości, ale nawet w sieciówkach typu Pfister (ach, jakie tam wszystko jest piękne!) ceny są kosmiczne. Dla tych, którzy nie chcą, aby ich mieszkania wyglądały jak z wystawki z katalogu Ikei, alternatywą są Brocki.

Brokenhaus, Brokenstube, Brokenhalle, czyli w skrócie Brocki, czyli szwajcarskie second handy. To miejsca, gdzie znajdziemy dosłownie wszystko! Meble: krzesła w stylu Ludwika XVI, ręcznie malowane szafy, trójkątne stoliki z lat 50-tych XX w., barowe hockery, porządne drewniane stoły, witryny kuchenne w rustykalnym stylu, ale też zwykłe w miarę nowoczesne meble z sieciówek. Brocki to raj dla lubiących porcelanę i szkło, trafiają się całe zastawy Rosenthala. Jest także ceramika, garnki, patelnie, czajniki, żelazka, lampy we wszystkich możliwych stylach.. W większych Brokenhaus’ach znajdziemy osobne piętro z ubraniami, torbami i sprzętem sportowym. Dla mnie prawdziwym hitem są książki: powieści, albumy, słowniki, stare mapy, przewodniki, komiksy, w różnych językach. Znajoma trafiła na moskiewskie wydanie „Anny Kareniny” z 1903 roku w stanie niemal idealnym za 7 franków (28 zł)! Są też działy z płytami winylowymi i CD, filmami DVD i kasetami. Kolekcjonerzy mogą tu znaleźć stare aparaty fotograficzne, modele aut, a nawet.. hełm szwajcarskiej armii ;) Ja zawdzięczam Brocki m.in. trochę ceramiki (w tym tradycyjną szwajcarską maselnicę, w której trzymam papiery), wiklinowy kosz piknikowy, słoje, które służą mi za wazony, no i oczywiście książki (1 CHF za sztukę) :)

Brocki to dla Szwajcarów przede wszystkim wygodny sposób pozbycia się rzeczy, których już nie używają (transport jest za darmo). Można je znaleźć na obrzeżach miast i w mniejszych miejscowościach (tam zazwyczaj jest taniej, ale wybór mniejszy). Ja linkuję kilka, które znam w Winterthur i w Zurychu. Te zuryskie są nieco bardziej „hipsterskie”, wiele mebli jest tam odrestaurowanych, co znajduje odzwierciedlenie w cenach. Tak czy inaczej, czy to na zakupy, czy tylko pooglądać, warto się tam wybrać, choćby po to, żeby zobaczyć trochę inną Szwajcarię.

Winterthur:

http://www.brocki-grueze.ch/

http://www.brockenstube-winterthur.ch/

http://www.brockenhalle.com/

Zürich:

http://www.zuercher-brockenhaus.ch/

http://www.brocki.ch/filialen/zürich